Foto van de masterclass Leren van natuurlijke ecosystemen in 2025.
Het begrip ‘ecosystemen’ hebben we niet zelf bedacht, maar komt vanuit de natuur. Ook daar werken verschillende partijen – dieren en planten – samen aan een gemeenschappelijke doelstelling: overleven. En daar kunnen we veel van leren. Dat is dan ook precies wat we doen tijdens de masterclass Leren van de natuur op 2 september, georganiseerd door DEI en professor Menno Schilthuizen van Naturalis.
Tekst: Eveline Meijer
Een natuurlijk ecosysteem bestaat uit de biologische interacties tussen alle organismen die in een bepaald gebied voorkomen. Planten groeien, dieren eten planten, andere dieren eten die dieren weer op en hun uitwerpselen voeden de planten; om maar een voorbeeld te noemen. Allemaal dragen ze zo bij aan het gezamenlijke doel om te overleven.
Menno Schilthuizen tijdens het DEI Jaarevent in 2023. Foto: Thijs Rooimans
Ook in een digitaal business ecosysteem werken we met meerdere partijen samen aan een gemeenschappelijke doelstelling. Maar logischerwijs zijn de twee soorten ecosystemen niet hetzelfde. “Een ecosysteem in de zakenwereld draait vaak om het doorgeven van informatie en het gebruikmaken ervan. In de natuur is energie of voedsel het equivalent van informatie. Maar daar zie je dat de verschillende soorten zoveel mogelijk van die energie of eten voor zichzelf proberen te houden”, vertelt Schilthuizen. Waar wij met elkaar proberen te delen, doen natuurlijke ecosystemen dat dus niet.
Overeenkomsten tussen natuur en business
En toch zijn er vergelijkbare patronen en kenmerken tussen de twee soorten ecosystemen, ziet Schilthuizen. Een goed voorbeeld is de keystone species: plant- of diersoorten die heel centraal liggen in het ecosysteem. “Als die wegvallen, dan stort een groot deel van het ecosysteem in elkaar. Maar in een natuurlijk ecosysteem zitten heel veel connecties. Als er dan iets anders dan zo’n keystone species wegvalt, dan blijft het ecosysteem vaak wel in stand. Er worden nieuwe connecties aangelegd”, zegt Schilthuizen. “Dat geldt ook voor de manier waarop mensen samenwerken.”
“Mensen denken vaak dat wanneer je er één radartje uithaalt, het hele systeem niet meer werkt. Maar dat is niet zo. Organismen zijn zo flexibel in wat ze doen en hoe snel ze zich kunnen aanpassen aan veranderende omstandigheden, dat het systeem als geheel vaak veel veerkrachtiger is dan je zou denken als je de afzonderlijke elementen bekijkt. Dat is in de business ecosystemen ook zo. Dat verbaast mensen vaak.”
Kom ook naar de masterclass!
Nieuwsgierig naar wat jij over ecosystemen kunt leren van de natuur? Kom dan naar de masterclass van Menno Schilthuizen en DEI op 2 september! Aanmelden kan nog.
Werken in deelecosystemen
Een andere les die we van de natuur kunnen leren is dat daar veel in ‘compartimenten’ gewerkt wordt. “Dat is een van de oorzaken van de stabiliteit van ecosystemen. Niet alles is met elkaar verbonden, maar werkt in een soort deelecosystemen. Binnen die deelecosystemen wordt veel samengewerkt, maar de verbindingen met andere deelecosystemen zijn veel smaller. Dat geldt in de menselijke wereld net zo.”
Verder zien we dat we de beste ecosystemen niet kunnen plannen. “De dingen waar je waarde aan hecht, die zijn niet te plannen. Die ontstaan automatisch, daar kun je niet van tevoren op inspelen”, vertelt Schilthuizen. “In de natuur wordt natuurlijk sowieso niets gepland. Wij als mensen denken dat we dat wel kunnen. Dat we dingen kunnen voorzien en daarop kunnen inspelen. Maar dat is maar ten dele zo. Veel van de dingen waar je in een ecosysteem baat bij hebt, zijn van tevoren niet te voorzien.”
Menno Schilthuizen tijdens de masterclass in 2025.
Laat je verrassen
Dat de masterclass een succes is, blijkt wel uit het feit dat Schilthuizen hem al een aantal jaren geeft. “Het is een mogelijkheid om het biologische concept ‘ecosystemen’ een beetje in contrast te stellen met de manier waarop jullie de term gebruiken in de zakelijke wereld. Je ziet dat mensen vaak heel verrast zijn over wat je in de natuur tegen kunt komen en dat ze parallellen zien in de manier waarop zij werken.”
Juist dat is volgens Schilthuizen reden om mee te doen aan de ecosystemen: je laten verbazen door de parallellen en verschillen tussen de natuur en de zakelijke wereld. “Die liggen vaak dieper dan je denkt”, stelt hij.
Een tweede goede reden is dat het gewoon heel plezierig is om even met je ‘voeten in de klei’ te staan. Tijdens de masterclass geven we namelijk eerst twee stukken theoretische uitleg – over natuurlijke en zakelijke ecosystemen – gevolgd door een praktijkdeel, buiten in de natuur. “Het is echt heel leuk om even naar buiten te gaan, met je handen in de aarde te zitten, een schepnetje te pakken en te kijken wat er gebeurt in zo’n sloot. In eerste instantie is dat gewoon spelen, maar op een gegeven moment merk je dat je er echt ideeën door krijgt.”
Kom ook!
Nieuwsgierig geworden naar de verschillen en overeenkomsten tussen onze natuurlijke en zakelijke ecosystemen? En naar wat we van de natuur kunnen leren? Kom dan ook naar de masterclass Leren van de natuur op 2 september 2026. Aanmelden kan hier.