Hoe kun je nu beter ontdekken hoe een goed ecosysteem eruitziet dan door bestaande ecosystemen te bezoeken en deze onder de loep te nemen? Met dat in gedachten bracht de Community of Practice Ecosystems tussen 1 en 3 juli 2026 een bezoek aan Stuttgart. Daar verkenden we verschillende toonaangevende ecosystemen in de automotive-sector.
De CoP bracht onder meer een bezoek aan Arena2036. Dit is een ecosysteem waarin automotive-bedrijven, universiteiten, grote producenten en startups samen onderzoek doen naar de toekomst van autoproductie. Hier werken zeventig partners en twintig onderzoeksinstellingen samen, waaronder DXC. DXC is een van de leden van de CoP Ecosystems en was medeorganisator van deze reis naar Stuttgart.
Tijdens dit bezoek kregen deelnemers inzicht in de governance, samenwerking en innovatieaanpak van een van Europa’s meest vooruitstrevende innovatie-ecosystemen. De CoP kreeg een rondleiding en demonstraties van Peter Freischler en Klaus Stoeffler, waarbij zichtbaar werd hoe bedrijven, kennisinstellingen en startups gezamenlijk werken aan de mobiliteit van de toekomst.
Commercieel vs. publiek
Een deel van het bezoek draaide om het bezoek aan de Startup Autobahn powered by Plug and Play. Plug and Play is een internationale incubator en orchestrator die startups, corporates en investeerders rond concrete innovatievragen verbindt. Tijdens dit bezoek ervaarden we hoe al deze verschillende partijen al tien jaar in een ecosysteem waarde creëren voor alle betrokken partijen.
Tijdens dit bezoek lag de nadruk op het creëren van commerciële waarde, actieve ecosysteemorkestratie en het versnellen van innovatie door partijen effectief met elkaar te verbinden. Op die manier blijven organisaties relevant en ontstaat er voldoende waarde voor alle betrokken partijen om deel te nemen, concludeert de CoP.
Maar publieke ecosystemen, zoals in de spoorsector, kennen andere drijfveren dan private ecosystemen, zoals die in de automotive-industrie, zo kwam tijdens de gesprekken naar voren. Bij publieke ecosystemen staat de maatschappelijke waarde vaak centraal en zien de betrokken partijen omzet eerder als kostenpost. Toch zijn de commerciële belangen en het framework van een ecosysteem wel te vertalen naar de publieke belangen. De CoP-leden zien een uitdaging in het verder vormgeven hiervan. Succesvol ecosysteem: IMDS
Op de laatste dag hoorden we verschillende casussen van diverse organisaties in de automotive-sector. Dat gold bijvoorbeeld voor het International Material Data System (IMDS), een wereldwijd compliance-ecosysteem voor de automotive-sector. Zeker dit ecosysteem is bijzonder, omdat hier meer dan 264.000 bedrijven samenwerken rondom wettelijke verplichtingen voor materiaalcompliance. Een gezamenlijk platform, duidelijke governance, interoperabiliteit en een sterk vertrouwensmodel ondersteunen hen daarbij.
Tijdens de presentatie vertelden een vertegenwoordiger van DXC – dat betrokken is bij IMDS – namens IMDS dat het succes van dit ecosysteem berust op collectieve samenwerking, in plaats van losse afspraken tussen enkele spelers. In dit ecosysteem gelden transparante gebruiksvoorwaarden. Organisaties blijven zelf eigenaar van hun data en binnen de keten is slechts beperkte zichtbaarheid op die data. Dat alles zorgt voor vertrouwen tussen de deelnemers, zodat zij goed met elkaar kunnen samenwerken.
Organisatorische rigiditeit
Ook hoorden we van ZF, een techbedrijf dat mobiliteitsproducten en -systemen levert voor personenauto’s, bedrijfsvoertuigen en industrie. ZF is ook een van de leden van Startup Autobahn.
Tijdens deze sessie gingen we dieper in op hoe we binnen ecosystemen meer schaalbare waarde kunnen creëren. Belangrijk hierbij is dat alle partners waarde toevoegen én ontvangen. Om dat te bereiken, zijn samenwerking en onderling vertrouwen essentieel.
Maar goed samenwerken is gemakkelijker gezegd dan gedaan. ZF ervaart uitdagingen door bestaande organisatorische rigiditeit. Daarom kijkt ZF hoe het ecosysteem en governance-structuren kunnen helpen om innovaties sneller te adopteren. Dat kan bijvoorbeeld door bestaande netwerken en kleinschalige experimenten te benutten. Juist kleine aanpassingen kunnen immers al een grote impact hebben op het realiseren van gezamenlijke doelen.
Wisselende rol
En natuurlijk kwam ook DXC, op initiatief waarvan de CoP naar Stuttgart afreisde, aan het woord. DXC is een wereldwijde IT-dienstverlener en implementatiepartner voor complexe ecosystemen. Zo speelt DXC ook een rol in het IMDS. Maar DXC heeft een wisselende rol als implementer en orchestrator. Voor hen geldt dus de uitdaging: hoe organiseer je dat, zodat samenwerking met startups en corporates niet ad hoc blijft, maar tot duurzame, commerciële waardecreatie leidt?
Volgens de CoP vraagt het effectief invullen van verschillende rollen, eigenaarschap en mandaat binnen de organisatie om aandacht. Wil je innovatie duurzaam verankeren binnen een bedrijf, dan is leiderschap op strategisch niveau essentieel. Bovendien is innovatie alleen succesvol wanneer deze aantoonbare meerwaarde oplevert, zowel economisch als maatschappelijk, maar daarbij kunnen verschillende belangen soms tot spanningen leiden.
Vertrouwen, persoonlijk contact en heldere afspraken – ook over concurrentiegevoelige onderwerpen – zijn dan ook cruciale voorwaarden voor succesvolle samenwerking binnen ecosystemen.
Ecosystemen ontstaan niet vanzelf
De reis naar Stuttgart leert ons dat ecosystemen niet vanzelf ontstaan, maar actief ontworpen en ontwikkeld moeten worden. Daarbij vormen rollen, governance, vertrouwen, waarde-uitwisseling en orchestratie de basis. Een echt succesvol ecosysteem is bovendien continu in beweging. Groei, aanpassing en soms zelfs stopzetting van initiatieven horen bij hun natuurlijke evolutie.
Tijdens de reis heeft de groep dan ook een aantal key learnings opgedaan:
- Vertrouwen ontstaat niet vanzelf; het moet worden ontworpen via relaties, spelregels en transparantie.
- Governance is geen rem, maar het mechanisme dat samenwerking schaalbaar maakt.
- Orchestratie is actief werken vóór, tijdens én na diverse interacties tussen partijen.
- Pilots leveren pas ecosysteemwaarde op als er een duidelijk pad naar adoptie en schaal is.
- Kritische massa ontstaat wanneer deelname gemakkelijk, waardevol en uiteindelijk de norm wordt.
- Een succesvol ecosysteem heeft als grootste uitdaging mee te bewegen met alle ‘systeem-evolutie(s)’.
Op 9 september komt de CoP bij elkaar voor de volgende bijeenkomst. Tijdens deze bijeenkomst gaan we het hebben over hoe je cyberweerbaarheid binnen ecosystemen kunt organiseren.